7.2.26

Dous problemas combinatorios

 

Había tempo que non atopaba un concurso matemático, e hoxe mesmo, remexendo na web de Art of Problem Solving na pescuda dalgunha ecuación diofántica (o que vén sendo o combustible que mantén viva esta maldade interior), dei co Concurso Madhava da India. O que non deixa de ser curioso, tendo en conta que foi fundado en 2010.

Esta competición vai dirixida a estudantes do grao de Matemáticas, o que fai que inclúa desde problemas de álxebra elemental ata ecuacións diferenciais, pasando pola combinatoria. E mirando por riba axiña achei dous curiosos dentro desta última materia. Atendede.

Este mesmo xaneiro apareceu este problema, que me sorprende que non pensara antes dado o inmediato que é:

De cantos xeitos podes escoller un número impar de obxectos dun total de n obxectos?

Inclúo as opcións que dá o concurso:

a) $2^{n-1}$ b) $2^{n}$ c) $2^{n}-1$ d) $n$ 

A solución, coido, é fácil de intuír, vendo as opcións. Antes de velas elucubrei un anaco sobre dividir a análise en dous casos, segundo se n é par ou impar. Pero é moito máis sinxelo. E susceptible de facer unha demostración puramente combinatoria e argallar varios argumentos.

E velaquí outro, este de 2015, que non sei se vai exactamente de combinatoria pero como mínimo está na fronteira:

Hai 8 equipos na liga profesional de kabaddi. Cada equipo xoga con todos os demais equipos unha soa vez. Supoñamos que non pode haber empates. Sexan $w_1, w_2, \dots , w_8$ o número de victorias e $l_1, l_2, \dots , l_8$ o número de derrotas dos equipos $T_1, T_2, \dots , T_8$. Entón

a) $w_1^2+ \dots + w_8^2=49+l_1^2+ \dots + l_8^2$

b) $w_1^2+ \dots + w_8^2=l_1^2+ \dots + l_8^2$

c) $w_1^2+ \dots + w_8^2=49-(l_1^2+ \dots + l_8^2)$

d) Ningunha das anteriores


Estou certo de que hei pasar pola web deste concurso moitas veces no futuro(de feito xa estou enleado con algún problema...)

25.1.26

Escher(-ish) noutro xogo

 Que tempos aqueles nos que todas as semanas saía un xogo "dos de pensar" na rede, que tempos.

Ou quizais segue a haber, o que sucede é que desde que desapareceu o Flash non hai unha contorna amigable, fóra de certos portais aparentemente máis especializados, como itch.io, ou cousas raras e infantís, como Roblox, na que velos. Ou pode que sexa eu máis vello, ou parvo, quen sabe.

 

Obviamente, se vexo que hai un novo xogo titulado Escheresque, vou probalo e raro será que non o comparta aquí. Que parece que eu son o target obxectivo dunha cousa así.

Aínda que logo, cando o probe, decida que moi Escheresque igual non é.

O xogo usa a perspectiva isométrica de moitos dos vellos xogos arcade dos 80, a mecánica inclúe cambiar entre dous mundos superpostos e isto fai que o noso ollo conxugue as imaxes dos dous mundos ata crear figuras paradoxais que non están aí. Ao contrario do Monument Valley, no que si aparecían ilusións e figuras imposibles.



Podía basearse en La Abadía del Crimen,
a verdade. Ou no Marble Madness


A principal dificultade do xogo é non ter unha visual completa do escenario, o que provoca que poidas vagar un chisco ata atopar o que hai que facer. E tendo en conta a lentitude coa que anda o nachiño, se sodes dos que vedes vídeos a 2x, non é para vós. Se sodes dos que non resolvedes un problema de todo no momento no que sabedes o que hai que facer, tampouco.

En conclusión, máis arte que xogo. Como premisa para algo máis grande si que o vexo factible.

17.1.26

Unha "trola" que adoito contar na aula

 

Alguén haberá que lembre unha vella entrada(de 2012!)deste blog, Mentiras que contamos os profesores de Matemáticas, na que o uso da palabra mentira quizais fose esaxerado. Por iso neste caso vou poñer trola entre vírgulas.

Xa comentei que este curso dou 1º e 3º de ESO, o que me leva, queira ou non, a ir comparando o panorama das matemáticas elementais que lles dou aos alumnos en ambos os dous cursos cando coinciden os contidos(eu négome a usar "sentido" aquí, non é funcional esa distinción). E como en 3º de ESO no meu centro comezamos polas unidades de Estatística, Combinatoria e Probabilidade, aínda estou agora na de Números Reais. Polo que a estas alturas de curso andamos cos números racionais, que implica necesariamente lembrar os rudimentos das fraccións. E este ano reparei en que unha das cousas que fago na aula, que non están programadas, pero que xa fixen moitos anos, é poñerlles diante esta cuestión:

Observando o produto de fraccións, 

$$\frac{5}{6} \cdot \frac{3}{8}=\frac{5 \cdot 3}{6 \cdot 8}=\frac{15}{48}$$

e o paralelismo que hai co de naturais,

$$7 \cdot 4=28 \rightarrow 28:4=7$$

Non sería máis inmediato dividir fraccións deste xeito, moito máis natural?

$$\frac{15}{48} : \frac{3}{8}=\frac{15 : 3}{48 : 8}=\frac{5}{6}$$

Se tedes sorte e picades aos alumnos con isto, non tardará en aparecer a explicación. Eu teño este ano un 3º especialmente apático, no que cando fago preguntas no medio das explicacións, as facianas usualmente son algo así:

   

Para sermos exactos, con todo o teatro que fago eu, máis ben son así:



De Steamboat Bil, Jr.


Pois nesa aula saíu a explicación inmediatamente: Porque este algoritmo non asegura que o resultado sexa unha fracción, só funciona ben se o numerador e o denominador do dividendo son múltiplos respectivamente do numerador e o denominador do divisor. Calquera exemplo posto ao chou serve para ver o problema:

$$\frac{7}{6} : \frac{4}{15}=\frac{7:4}{6:15}=\frac{1,75}{0,4}$$

E esta non é a peor das situacións, pois as divisións dan decimais exactos, poderiamos obter unha fracción de verdade multiplicando numerador e denominador por 20. Pero, que sucede se aínda por riba, as divisións dan decimais periódicos?

Quizais pensedes que isto dá demasiado choio para o anecdótico que é. E non vos faltará parte de razón, supoño, pero eu creo que traballar cuestións deste estilo na aula vai no camiño de entender por que se definen os conceptos e se determinan os procedementos. Pola mesma razón insisto cando se amplían definicións como a de potencia en que o motivo é que a nova definición sexa coherente coa previa e máis elemental.

 E aproveitando a marea, serve para notar que o conxunto dos raciconais é pechado baixo suma, resta, multiplicación e división. Que xa sabedes o importante que é. Se ademais fose completo...

6.1.26

Dezasete

 

Pois si, o único primo expresable deste xeito,
sendo p e q primos



Chegamos ao décimo sétimo aniversario deste blog polo que ninguén daba dá un peso e velaquí está, durando máis que o voso amable inspector de educación average na docencia.

Este ano subiu o número de entradas con respecto aos sete anos anteriores, pois escribín 37, fronte ás 28, 34, 33, 32, 24, 24 e 24 dos anos que van de 2024 a 2018(en 2017 foran 38). A única explicación deste feito que se me ocorre é que a xefatura de estudos me compele a buscar certa evasión. Veremos este curso, agora que, felizmente, só dou clase.

Esas 37 entradas sumaron un total de 4053 visitas, mentres que o blog tivo o desorbitado número de 76390 visitas. En bluesky xa avancei a miña sospeita de que ten que haber moito tráfico de bots nesa cantidade, non o vexo factible para este humilde sitio. Polo que lin pola rede, efectivamente os bots son ubicuos nas estatísticas, pensaba que sucedería en webs máis ambiciosas, pero parece ser que o fenómeno é universal.

Como sempre, en contraste coas visitas, o número de comentarios só foi 21 nestas 37 entradas e 24 ao longo do ano. É o signo dos tempos, eu tampouco comento moito pola rede adiante, sendo sincero.

As cinco, non, seis entradas máis visitadas do ano foron(veredes por que teñen que ser seis):
O máis rechamante é que haxa 20 entradas por riba das 100 visitas, aínda que non haxa un outlier como o ano pasado, que tivera 215 visitas.

E as cinco entradas menos vistas foron:

Este ano a media de visitas foi 109,5, a mediana, 105, e a desviación típica, 35. Para os fans das gráficas:

   

Ordenei en LibreOffice Calc por número de visitas de xeito descendente, e como tiña o formato condicional "escala de cores", queda tan feitiño que o comparto tamén:

   

A verdade é que estou bastante satisfeito cos números deste ano. E tamén con saber de casualidade en primeira persoa dalgún colega de profesión que me lía habitualmente. Máis non podo pedir.

Non sei se dar as grazas tamén aos bots.

26.12.25

Dous rápidos para despois da enchenta

 

Choutando pola rede dei con outras ideas que non coñecía do grande Nob Yoshigahara, do que compartín dous problemiñas hai só catorce anos.

E das ducias que podería traer hoxe, escollín só dous que entran dentro da categoría do que Lewis Carroll chamaría (dun xeito demasiado optimista na miña opinión) problemas de almofada.

O primeiro, aritmético, si creo que se pode resolver de cabeza:

É sabido que os díxitos do 1 ao 9 cumpren que

$$1+2+3+4+5+6+7+8+9=45$$

e

$$1\cdot 2 \cdot 3\cdot 4 \cdot 5 \cdot 6 \cdot 7 \cdot 8 \cdot 9=362880$$

Pois ben: existe outra posibilidade para 9 números cunha soa cifra que sumados dean 45 e multiplicados 362880? Obviamente, pódense repetir, se non, non habería problema.

No 2º problemiña coido que é sinxelo adiviñar a solución, mais é destes problemas dos que sorprende como asolaga a mente cando tentas desenguedellalos, de camiño á solución(será iso que chaman a memoria de traballo?)

ABCD é unha longa folla rectangular de papel. Cando a dobramos ao longo de EF, AB cae enriba de A'B', e a distancia entre A'B' e CD é 2 centímetros:

   

Pero cando dobramos a folla ao longo de GH, con CD caendo enriba de C'D', a distancia entre C'D' e AB tamén mide 2 centímetros;

   
Adiviñades a pregunta?

Si?

Velaquí:

Cal é a distancia entre EF e GH?


Se quedou un oco despois dos polvoróns, xa tedes algo para ocupalo.