Amosando publicacións coa etiqueta Estatística. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Estatística. Amosar todas as publicacións

22.2.25

O concurso Georg Mohr 2025-2

 Continuemos con esta marabilla de concurso. Na anterior entrada non aclarei que as primeiras dez cuestións son de resposta múltiple, a escoller entre 5 opcións, mentres que as dez últimas son "problemas de resposta". Para o total de 20 cuestións do exame, os alumnos dispoñen de 90 minutos, que non me parece moito, a verdade, para todo o que hai que roer.

Imos coa segunda xeira:

7) Sábese que os catro números a, b, c e d cumpren que $a<b<c<d$ e $\frac{1}{c}<\frac{1}{b}<\frac{1}{a}<\frac{1}{d}$. Cantos dos catro números son negativos?

a) 0 b) 1 c) 2 d) 3 e) non pode ser determinado

Este tipo de problemas puramente técnicos e abstractos encántanme. Cun nivel máis axeitado, teño posto algún en probas, tanto na ESO como en bacharelato, aínda que en bacharelato como bonus.

8) Nun lado dunha estrada infinitamente longa hai casas numeradas $\dots, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, \dots $

Todas as casas son vermellas ou azuis. Unha casa é azul se as súas dúas veciñas teñen diferentes cores, en caso contrario, é vermella. A casa co número 492 é azul. Que pode afirmarse con certeza?

a) A casa 2024 é vermella b) A casa 2024 é azul c) A casa 2025 é vermella d) A casa 2025 é azul e) non se pode asegurar ningunha das opcións anteriores

Unha cuestión de lóxica con requisitos mínimos aritméticos sempre é benvida.

9) Temos que colocar os números do 1 ao 9 nas celas do seguinte cadrado. Os números da ringleira superior suman 19, e os números da ringleira inferior suman 15. Os números da columna esquerda suman 7, e os da columna dereita suman 14. Que número ten que colocarse na cela coa interrogación?

É poñer unha figura destas e oír sudoku na clase instantaneamente.

a) Un número impar b) 4 c) 6 d) 8 e) Non pode determinarse

Este ten a súa dificultade por cuestións de tempo. Un pode ser sistemático, e sae, pero leva o seu tempo; ou notar certos feitos e facelo rapidamente.

10) Unha urna contén dous caramelos negros e un caramenlo branco. Georg mete caramelos na urna seguindo esta regra: colle un caramelo ao chou da urna, e pon ese caramelo e outro da mesma cor na urna de novo. Fai este proceso 3 veces de tal xeito que reamta con 6 caramelos na urna. Cal é a probabilidade de que remate con 3 caramelos de cada cor?

a) $\frac{1}{2}$ b) $\frac{1}{3}$ c) $\frac{1}{4}$ d) $\frac{1}{5}$ e) $\frac{1}{6}$

Este si que me parece un chisco máis rutineiro, só ten a dificultade de que hai que ser meticuloso e que o alumnado sabe (en proporción) resolver peor problemas de probabilidade que de case calquera outro bloque.

Aquí rematan os multiple choice problems, e comezan os answer problems: 

11) Dunha lista das 100 palabras máis usadas en certa linguaxe, hai 70 palabras que conteñen a letra A e 60 palabras que conteñen a letra U, mentres que 20 das palabras non conteñen nin A nin U. Cantas das palabras conteñen tanto o A como o U?

Sempre que vexo un problema deste tipo penso en como será atacalo sen saber diagramas de Venn. Para os da miña xeración, que vimos diagramas de Venn no comezo da EXB é unha ferramenta tan natural que resulta case imposible pensar en non coñecela.

12) Georg escolle un natural de 2 cifras n. Cando divide 1010 entre n obtén resto 2. Que resto obterá ao dividir 2025 entre n?

Non sendo rutineiro para o alumnado, o certo é que é un problema clásico. Que sucedería se n tivese 1 cifra? Que o problema non tería solución única.

13) Paula ten unha bolsa que contén 3 E's, 3 G's, 3 H's, 3 M's, 3 O's e 3 R's. Extrae letras da bolsa, unha cada vez, sen mirar. Cantas letras ten que extraer como mínimo para estar segura de que pode escribir GEORG MOHR usando as letras extraídas?

Unha cuestión aritmética básica algo distinta á habitual dos calcetíns de dúas cores nun caixón. É tan elemental que seguramente (deste non tiven feedback na devandita recuperación) dará lugar ao fenómeno de distinguir entre as persoas que ven a dificultade instantaneamente e as que poden non chegar a vela.

14) Aisha está xogando ao billar nunha mesa de 282 cm de lonxitude e 155 cm de anchura. A bóla está á mesma distancia das dúas bandas e a 96 cm do fondo BC. Quere embocar a bóla na troneira en A golpeándoa contra a banda CD no punto P, como amosa a figura. Cal debe ser a distancia entre D e P se Aisha quere embocala en A?

   

Neste hai o obstáculo do feito, por outra parte ben coñecido, de que os alumnos saiban que o ángulo de incidencia e o ángulo de reflexión coinciden. Logo hai que facer unha conta.

15) Nun sistema de coordenadas un rectángulo cos vértices (0,0), (10,0), (10,5) e (0,5) é dividido en 50 cadrados unitarios. Para cada un dos cadrados o valor é definido como a suma das dúas coordenadas dos seus 4 vértices. Así, p.ex., o cadrado unitario con vértices (3,2), (4,2), (4,3) e (3,3) ten valor 3+2+4+2+4+3+3+3=24. Cantos valores distintos aparecen en total?

   
Este é máis sinxelo que a media do concurso, é inmediato decatarse de que sucede entre dous cadrados contiguos.

16) Determina o valor de $$\frac{20202^2 \cdot 80808^2}{40404^4}$$
Sabendo que é unha parvada, este tipo de exercicios encántame.

17)  Os números do 1 ao 2025 son escritos en fila nunha orde aleatoria. Randi engade 1000 números, un a un, ao final da ringleira deste xeito: mira aos últimos 2025 números da ringleira e engade a mediana deses 2025 números. Repite este proceso 1000 veces. Cal é a máxima cantidade de números distintos que pode haber entre os 1000 números que engade? 

Quizais sexa este o problema máis difícil desta xeira? Quizais. Hai que pararse para entender o que pregunta, hai que pararse para entender que non é tan difícil como parece nun 1º momento, e logo decatarse de que non é tan sinxelo como parece nun 2º momento.

18) Os tres parrulos Zip, Zap e Zup teñen cada un un número favorito, que é un natura maior que 1. Os tres números favoritos son distintos. Os parrulos din consecutivamente números, e se o seu número favorito é divisor do número pronunciado, teñen que erguer unha á. Zip di 20, e dúas ás son levantadas. Zap di 21, e unha á é levantada. Zup di 70, e os tres erguen unha á. Cal é a maior suma posible dos 3 números favoritos?

Este confeso que non me gusta tanto. Paréceme que ten un texto algo abstruso para a idea que encobre.

19) Dentro dun cadrado de lado 10 debuxamos un semicírculo, un cuarto de círculo e unha diagonal. Cal é a área da rexión gris?

Ás veces vexo o Pelegrín   

A quen non lle vai gustar un cálculo sintético de áreas entre circunferencias e rectas? A QUEN?

20) Dos naturais A e B sábese que a suma dos díxitos de A é 2025, e a suma dos díxitos de B é 60. Cal é o valor mínimo da suma das cifras de A+B?

Rápido, cal é o voso pálpito para o derradeiro problema? Veña, agora a demostralo.


Oxalá tivese eu a inventiva necesaria para crear problemas elementais tan divertidos. Que marabilla.

20.10.21

Unha adiviña de visualización


Podedes dicir que esta entrada non é exactamente matemática, pero vaia, se vedes as entradas dos dous/tres primeiros anos do blog(exemplo 1, exemplo 2) tampouco é que isto fose Gaussianos.

Porén, isto é tan fermoso que non podía reprimirme.

Veña, sen máis dilación, que é isto?

Que blogger poña embaixo das fotos "Engadir lenda" neste caso cobra máis sentido


    

    

    

     


Pero esta adiviña tamén ten un aspecto matemático, relevante para a docencia en secundaria:
Unha vez que xa saibades de que vai o conto, hai algunha outra visualización axeitada para representar os datos? Que parámetros estatísticos contarían a historia tras estas gráficas?

Se acertades a adiviña e estades interesados, xa porei a fonte das gráficas.

31.5.15

Olimpíada Matemática Galega 2015-Fase Final 5


Chegamos ao último problema da Olimpíada deste ano , que acertadamente entrou no terreo da Estatística.

Problema 5

Nun proxecto científico participan 3 especialistas en Física e 2 en Matemáticas que teñen por idade(ordenada de maior a menor) 64, 52, 48 anos e dous bolseiros de 28 anos.
  1. Calcula a idade media dos membros do proxecto.
  2. Sabendo que a idade media dos especialistas en Física é maior de 47 e menos de 50 anos, calcula a idade media dos de Matemáticas.
  3. O equipo quere presentarse a unha importante axuda que ofrece a Unión Europea. Nas bases da dita axuda, os equipos deben constar de 6 persoas con perfil multidisciplinar, nos que figuren especialistas en Matemáticas, Física e Bioloxía, coa condición engadida de que a idade media dos membros ha de ser menor de 41 anos. Que idade poderá ter como máximo a nova persoa que necesitarán contratar?


Obviando a primeira pregunta, que funciona como introdución, o segundo apartado admite achegarse mediante proba-erro (a fin de contas, só hai 10 xeitos de escoller 3 científicos dos 5); mais coido que os cativos asistentes tentarían axustar antes o ámbito de pescuda.

E o terceiro apartado merece unha mención á parte: o problema pode ser resolto cunha ecuación (inecuación máis adiante na ESO) na que plasmemos a idade de que a media dos 6 membros sexa exactamente 41. Mais tamén pode ser resolto sen Álxebra se a idea de media foi ben entendida nas aulas. Isto paréceme especialmente axeitado para valorar a resolución de problemas.

Aínda que xa fun deixando a miña opinión nesta xeira de problemas da Fase Final da Olimpíada Matemática Galega, quero que sexa patente: os problemas foron axeitados ademais de fermosos, tanto desde a perspectiva das Matemáticas como do ensino. O único que achei en falta foi algún problema xeométrico, que a este nivel podería tratar con visualizacións en 3 dimensións (como o do cubo da Fase Local), pois a Xeometría Métrica en 2º de ESO está demasiado vinculada ao Teorema de Pitágoras e o cálculo de lonxitudes, áreas e volumes.


Só resta agradecer a AGAPEMA o traballo feito. Nada máis (por este ano).

6.10.14

Cal foi máis difícil?

Mal os números, mal os sectores, mal as cores...


Poñédevos en situación: Estatística Descriptiva de 2º de ESO, exercicios de medidas de centralización. Os cativos levan unhas sesións aprendendo e practicando os conceptos e os procedementos. Chanto estes dous exercicios no EDI:


  1. Dos datos 4, 4, 5, 4, 6, 7, 6, x, 5, 2, 3, 4, 5, 5, 8 sabemos que a media é 4'8. Atopa o valor de x, a moda e a mediana.
  2. Dos datos 1, 2, 3, 2, 1, 3, 1, x, y, 1, 2, 3, 5, 1, 2 sabemos que a mediana é 2 e a moda é 1. Atopa a media.

Cal dos dous exercicios pensades que resultou máis complicado e por que?


Outra pregunta: Vaticinar a dificultade dun exercicio, situación habitual no traballo nas aulas, é algo que aprendemos coa experiencia ou existe certa intuición natural? (ben sei que as dúas opcións non son excluíntes)

Sexa a que for a resposta, na miña opinión este modelo de traballo é necesario na formación dos profesores. Estamos moi lonxe desta preparación dos docentes noveis? Alén do Máster do Profesorado de Secundaria, que fan nos centros como titores os profesores veteranos de Matemáticas?

Se contestades ás preguntas, eu cóntovos o que sucedeu na aula con eses exercicios tan inocentes.

28.2.12

É a correlación, estúpido

Entre os conceptos peor manexados polo público non especializado(xornalistas, políticos,...) atopamos a correlación. Grosso modo poderiamos dicir que dúas variables están correladas (presentan correlación) cando presentan comportamentos semellantes: cando unha crece, a outra tamén, e viceversa. O feito crucial neste ámbito consiste en distinguir correlación e relación causal. É dicir, saber que aínda que observemos que dúas magnitudes A e B se comportan de xeito semellante, isto non implica que A cause B nin que B cause A.

A cantidade de exemplos é infinita: se analizamos unha cantidade grande de variables nunha poboación, imos atopar con seguridade magnitudes correladas. Mesmo se eu observase características ao chou entre os meus alumnos, seguramente podería atopar relacións absurdas, quen sabe se non a haberá entre os alumnos que suspenden a miña materia e os alumnos aos que lles gusta o reggaeton, por poñer dous exemplos de cousas catastróficas (algún día farei un estudo absurdo destes, as consecuencias poden ser terribles).

A ciencia, obviamente, non funciona deste xeito. A mera coincidencia de datos non é suficiente para supoñer unha implicación causal. Aínda que ás veces axuda a atopar relacións previamente descoñecidas.

Deixo aquí a reflexión máis ou menos seria, motivada polo achádego dunha web, Correlated, onde atopan correlacións absurdas como a do 19 de febreiro:

"En xeral, o 17 % da xente di que non recoñecería a fórmula da solución da ecuación de 2º grao se a vise. Pero entre a xente que é boa lembrando datas de aniversarios, o 29% non recoñecería a solución cuadrática se a vise."

Ou a do 14 de febreiro:

"En xeral, o 59 % da xente di que estaba en mellor forma física hai cinco anos que agora. Pero entre aqueles que non saben como facer unha presentación en PowerPoint, esta porcentaxe sobe ao 84%"

Pero sempre hai alguén, xkcd, que pode ser máis irritante no escepticismo ante os datos correlados:

_Eu pensaba que a correlación implicaba causalidade.
Entón fun a unha clase de Estatística. Agora xa non o penso.
_Parece que a clase axudou.
_Ben, pode ser.

Para ver máis exemplos hilarantes de confusión entre a correlación e a causalidade, que mellor que ver unhas gráficas:
Collido de Bloomberg Businessweek

22.12.11

Esa canle que bota os Simpson...

Dentro dos malos usos que se adoitan facer da estatística podemos distinguir dous casos: a pura ignorancia e a intención de manipular (en ocasións vemos os dous tipos converxendo).

Pois ben, lendo Flowing Data atopei esta gráfica sobre a taxa de desemprego no 2011, exemplo perfecto de mal uso da estatística:


Collido deste post


Case parece un pasatempo dos de "Atopa os x erros". Por buscarmos algo bo, poderiamos usar esta gráfica como exercicio para adestrar aos nosos alumnos na lectura de gráficas e na busca de erros e manipulacións.

Vexamos como quedaría unha gráfica ben feita con eses datos, aínda que con menos cores:



O problema reside en que nesta gráfica ben axeitada aos datos podemos observar a caída do desemprego no último mes. E supoño que os que crearon a gráfica de máis arriba non quererían que se amosase ese feito.

No blog que mencionei antes tamén lembran outra gráfica arrepiante, neste caso un diagrama de sectores cun uso creativo das porcentaxes:


Incompetencia matemática...

10.11.11

Chiste matemático (nivel 2)

Hai case un mes que lin un post nun blog español chamado Zurditorium unha colección de chistes matemáticos, algúns ben coñecidos e outros que aínda nunca lera nin escoitara. Un dos novos (para min) foi este que a continuación reproduzo modificado para vacilar aos meus alumnos:

"Cada vez que un usuario de tuenti decide abandonar esa rede social e crea unha conta en facebook, a media do cociente intelectual de ámbalas dúas redes baixa"


Que vos parece? Ten bastante mala idea, na miña opinión, no que se refire ao usuario medio de tuenti. Aínda que non é boa idea ter só en conta o valor medio cando consideramos datos, pensade se non no seguinte caso:

"O galego medio ten un testículo e un ovario"

Ou aínda mellor:

"O galego medio ten menos de dous brazos"

Pregunta relacionada: Que sucederá se un usuario coma min, que ten conta nas dúas redes, decide abandonar as dúas? Sobe o CI nas dúas, sobe nunha e baixa na outra, ou baixa nas dúas?


Case o esquezo: o post orixinal, aquí.